Van Luchtnieuws.nl

Een doelmatigheidcriterium, voorheen ook wel schermcriterium genoemd, is een methode waarmee de doelmatigheid van, in dit geval geluidsmaatregelen, worden bepaald en worden afgewogen tegen beleidsmatige normen. Bij industrielawaai wordt vanouds het ALARA-principe gehanteerd. Bij geluidsreductie van wegen en spoorlijnen is dat principe niet hanteerbaar, omdat er feitelijk altijd voldoende mogelijkheden zijn om het geluid terug te brengen. Geluid is nooit een probleem, maar de kosten kunnen dat wel zijn.

De hoge kosten van geluidsmaatregelen moeten opwegen tegen het effect ervan. Er moet altijd een kosten-baten analyse worden uitgevoerd.

[bewerken] Andere maatschappelijke velden

Het gebruik van een doelmatigheidscriterium is niet uniek voor geluid. Ook in andere maatschappelijke velden wordt dit gebruikt, bijvoorbeeld bij het verstrekken van zorg thuis worden de kosten daarvan afgewogen ten opzicht van ziekenhuisopname. Een ander voorbeeld is de bodemsanering. Daar geldt een doelmatigheidscriterium voor de maximale hoeveelheid niet verwerkbare reststoffen. De reinigingskosten worden dan vergeleken met de kosten van storten van vervuilde grond.

[bewerken] Waarom een doelmatigheidscriterium voor geluid

Bij elk akoestisch onderzoek hoort een onderzoek naar de doeltreffendheid van maatregelen gericht op geluidsgevoelige objecten waarvoor normen gelden. In de meeste gevallen zijn de geluidsgevoelig objecten woningen. Een maatregel als een geluidsscherm of stille infrastructuur bij een groot aantal woningen in stedelijk gebied wordt al gauw als doelmatig beoordeeld. Dit soort maatregelen zijn voor één afgelegen woning in landelijk gebied echter meestal niet doelmatig. Dan worden gevelmaatregelen als mogelijkheid onderzocht. Tussen deze twee uitersten in, bij verspreid liggende bebouwing in het buitengebied of bij kleine woonkernen, is de afweging van de doelmatigheid van maatregelen niet eenvoudig.

Het werken met een criterium heeft dan als grootste voordeel, dat akoestische en financiële aspecten van maatregelen op een objectieve manier worden afgewogen, waarbij gelijke gevallen gelijk worden behandeld. Het uiteindelijke doel hiervan is bij projecten een eenduidige (rechtsgelijkheid) en objectieve (rechtszekerheid) onderbouwing van de gekozen maatregelen te kunnen geven.

Voor bewoners heeft het werken met een criterium als voordeel dat de afweging inzichtelijk en controleerbaar is.

[bewerken] Bestaande doelmatigheidscriteria

Het ministerie van VROM heeft al vanaf het begin van de saneringsoperatie een doelmatigheids criterium gehanteerd, het VROM-criterium. Dit is verschillend voor spoorlijnen en voor wegen. De voorkeursgrenswaarden zijn voor deze geluidsbronnen verschillend, alsook de kosten van maatregelen.

Rijkswaterstaat en ProRail hebben ieder een eigen doelmatigheidscriterium ontwikkeld, dat - met behulp van een digitale datbase - wordt gebruikt bij wegprojecten en spoorprojecten. In het geval van ProRail is dat een softwarepakket dat ook een schermgenerator omvat. In het geval van het Doelmatigheidscriterium van Rijkswaterstaat is het een rekenvoorschrift.